شبکه بهداشت و درمان رامسر
۱۳۹۹ پنج شنبه ۳ مهر
br ENGLISH
واحد مبارزه با بیماری های غیر واگیر

 

به دليل ابتلاي بسياري از مردم جهان به بيماري هاي مزمني مانند بيماري قلبي ، سكته ي مغزي ، سرطان ، بيماريهاي مزمن تنفسي و ديابت ، زندگي بسياري از آنان كوتاه يا فنا شده است. از 58 ميليون مورد جهاني مرگ در سال 2005 ، تقريبا 35 ميليون مورد ناشي از بيماري هاي مزمن (غيرواگير) بوده است. در اغلب مناطق جهان ، بيماري هاي مزمن علت اصلي مرگ بزرگسالان است و پيش بيني مي شود كه در 10سال آينده ، آمار مرگ 17% افزايش يابد . در همين مدت ، اضافه وزن و چاقي كودكان و ميزان بروز ديابت نوع 2 در جهان در حال افزايش خواهد بود .

59 % كل مرگ هاي جهان و 46% با بيماري ها، ناشي از بيماريهاي غير واگير است آمارها نشان از افزايش شيوع اين بيماريها دارد . خسارت هاي وارده از اين بيماريها و هزينه هاي سرسام آور آنها براي سيستم هاي بهداشتي ، همواره محركي جدي و قوي براي طرح و اجراي برنامه هاي پيشگيري در سطوح مختلف بوده است .

از طرفي تغييرات سريع شيوه زندگي به ويژه در جنبه هاي تغذيه اي و فعاليت جسمي باعث برتري فراواني بيماريهاي غير واگير از جمله ديابت ، پوكي استخوان ، بيماريهاي قلبي و عروقي ، چاقي و بسياري بيمارهاي بد خيم همراه شده است . از اين رو پيشگيري از عوامل موثر در بروز اين اختلالات جزء اولويت هاي بهداشتي كشورهاي در حال توسعه قرار گرفته است .

vعنوان برنامه هاي واحد پيشگيري و مبارزه با بيماريهاي غير واگير:

*   1-برنامه كشوري پيشگيري از بروز بتالاسمي ماژور

*   2-برنامه ملي ثبت و پيشگيري از سرطان

*   3-برنامه كشوري پيشگيري و كنترل ديابت

*   4-برنامه كشوري پيشگيري و كنترل فشار خون بالا

*   5-برنامه كشوري پيشگيري و كنترل سوانح و حوادث

*   6-برنامه كنترل بيماري فنيل كتون اوري

*   7-برنامه كاهش عوارض كمبود ( G6PD فاويسم )

*   8-برنامه كشوري غربالگري كم كاري مادرزادي تيروئيد

* برنامه كشوري پيشگيري از بروز بتالاسمي ماژور :

   يكي از شايعترين بيماريهاي ژنتيكي است كه از طريق ازدواج دو نفر سالم ناقل (تالاسمي مينور) با يكديگر بوجود مي آيد. در اين ازدواج ها در هر بار حاملگي 25 درصد احتمال بروز تالاسمي ماژور در جنين وجود دارد. از سال 1376 كه آزمايشات قبل از ازدواج در سراسر كشور اجباري شد، ميزان بروز اين بيماري رو به كاهش گذاشت.

   به كليه جوانان توصيه مي شود قبل از انتخاب نهايي همسر (قبل از اطلاع اقوام و بستگان، قبل از نامزدي و جاري شدن صيغه ازدواج) براي انجام آزمايش تالاسمي اقدام نمايند.

پراكندگي تالاسمي در ايران

اين بيماري در تمام كشور پراكنده است ، ميزان شيوع آن در كشور 5% است. اما در نواحي حاشيه ي درياي خزر ( استانهاي گيلان ، مازندران و گلستان ) ، نواحي حاشيه ي خليج فارس و درياي عمان ( بوشهر ، هرمزگان و سيستان وبلوجستان ) ، خوزستان ، فارس و جنوب كرمان شيوع بيشتري دارد . بطوري كه شيوع ژن تالاسمي در استان مازندران 12-10% است به عبارت ديگر 300000 نفر از مردم استان مازندران ناقل ژن تالاسمي مي باشند. البته ميزان شيوع ژن و بيماري در سطح استان يكسان نيست به عنوان مثال شهرهاي رامسر ،گلوگاه و سوادكوه جزء مناطق با شيوع كمتر و شهرهاي بابلسر ، محمود آباد، فريدون كنار و قائم شهر جزء مناطق با بيشترين ميزان شيوع را دارد.

برنامه كشوري پيشگيري از بروز تالاسمي نظير هر برنامه ژنتيك ديگر براي ارائه در سطح جامعه به ابزارهاي اصلي نياز دارد :

1-    آزمايشگاههاي غربالگري ناقلين تالاسمي : در كشور در قالب يك شبكه برنامه ريزي شده اند . براساس ميزان جمعيت در شهرها آزمايشگاه هاي خصوصي و دولتي كه امكانات لازم براي انجام آزمايش غربالگري تالاسمي را دارند و اجراي دستورالعمل هاي كشوري پيشگيري از تالاسمي را پذيرفته اند . مشغول به كار هستند.

در شهرستان رامسر آزمايشگاه مركز بهداشت مستقر در مركز بهداشتي درماني شماره 2 آخوند محله اين مسئوليت را بعهده دارد .

2-    شبكه آزمايشگاه هاي تشخيص ژنتيك : از سال 1387 تشكيل شده و درحال تكميل است وظيفه اصلي اين شبكه انجام آزمايش هاي ژنتيك و تشخيص پيش از تولد تالاسمي است اين شبكه نيز در PHC ادغام شده و با ساير سيستم ها و شبكه هاي برنامه هماهنــگ است ، بنحوي كه موارد ارجاعي از سوي مشــاوران ژنتيــك ( تالاسمي ) را مي پذيرد و به آنها پس خوراند مي دهد .

3-    شبكه مشاوره ژنتيك : متشكل از تيم هاي مشاوره ژنتيك است . اين تيم در هر شهرستان در يك يا چند مركز بهداشتي درماني بر حسب جمعيت مستقر هستند . هر تيم از يك پزشك و يك كارشناس / كاردان تشكيل شده است .

تيم مشاوره ژنتيك در رامسر در مركز بهداشتي درماني شماره 2 آحوند محله استقرار دارد . شماره تماس 01925259079

4-    شبكه مراقبت ( خانه هاي بهداشت و مراكز بهداشتي درماني) زوج هاي ناقل تالاسمي را تا تكميل خانواده با 2 فرزند سالم همراهي مي كند و سپس آنها را جهت استفاده از روش هاي دائمي پيشگيري از بارداري ارجاع مي دهد .

   غربالگري نوزادان

   يكي از مهمترين و موثرترين اقدامات صورت گرفته در زمينه پيشگيري از بروز عقب ماندگي هاي ذهني است.در اين اقدام3 بيماري مهم شناسايي مي شود. شناسايي اين بيماريها در روزهاي اول زندگي- به راستي نجات بخش زندگي اين بيماران است چراكه با درمان به موقع، از بروز عوارض، كه مهمترين آن عقب ماندگي ذهني است به خوبي پيشگيري مي شود.

واحدهاي كه در شهرستان رامسر در امر غربالگري فعاليت دارند:

1.      آزمايشگاه مركز بهداشت رامسر       آدرس: رامسر خيابان شهيد عباس مفرد مركز بهداشتي درماني شماره 2 آخوند محله

2.      بيمارستان امام سجاد(ع) رامسر

3.     بيمارستان احمد نژاد كتالم

توجه1 : بيمارستانها فقط نوزاداني كه در سن غربالگري (5-3روز) به هر دليل در بيمارستان بستري باشند نمونه گيري انجام مي دهند.

توجه 2: توصيه مي شود براي نمونه برداري 72 ساعت پس از تولد و قبل از ساعت 10 صبح هر روز مراجعه مراجعه شود.

توجه3: خانواده ها براي دريافت نتايج آزمايشات غربالگري 20 روز پس از نمونه برداري به آزمايشگاه مركز بهداشت مراجعه نمايند. تلفن تماس :01925251392

كم كاري مادرزادي تيروئيد

 كم كاري مادرزادي تيروئيد يكي از علل مهم قابل پيشگيري عقب افتادگي ذهني در نوزادان است . تا قبل از شروع برنامه هاي غربالگري ، تشخيص زود هنگام بيماري بدليل كم و غير اختصاصي بودن علائم و نشانه ها در روزهاي اول زندگي معمولاً با تاخير صورت مي گيرد و اين موضوع با از دست دادن ضريب هوشي به درجات مختلف در مبتلايان همراه مي باشد .

اين بيماري مهمترين علت قابل پيشگيري عقب ماندگي ذهني محسوب مي شود. از  سال 1385 تا پايان 6 ماهه اول سال 90 مجموعاً 11 مورد بيمار از نوع دائمي و گذرا در سطح شهرستان رامسر شناسايي شده است. اين بيماران تحت درمان قرار گرفته اند و از بروز عقب ماندگي ذهني و ساير عوارض مثل كاهش رشد بخصوص كوتاهي قد پيشگيري شده است.

بطور كلي ميزان بروز بيماري در جهان 1 در هر 3000 تا 4000 تولد زنده برآورده شده است .اين نسبت در ايران كمتر يك مورد به ازاي 1000 تولد است.

         از ابتداي ادغام برنامه غربالگري هيپوتيروئيدي نوزادان در سيستم سلامت كشور تاكنون           ( تاپايان 6 ماهه اول سال 89)4300000نوزاد غربالگري و 9600 نوزاد بيمار (انواع دائمي و گذرا ) شناسايي و تحت درمان قرار گرفته اند.

         از ابتداي ادغام برنامه غربالگري هيپوتيروئيدي نوزادان در سيستم شبكه رامسر تاكنون(تا پايان سال 89 ) 4870نوزاد غربالگري و 11نوزاد بيمار (انواع دائمي و گذرا ) شناسايي و تحت درمان قرار گرفته اند.

هدف اصلي برنامه :

 شناسايي و كنترل نوزادان مبتلا به كم كاري مادرزادي تيروئيد ( CH ) درمان وپيشگيري از عوارض آن

استراتژي هاي اصلي :

1-    غربالگري نوزادان در بدو تولد ( 3 تا 5 روز ) جهت تشخيص بيماري CH ( نمونه گيري از پاشنه پا )

2-    آموزش و اطلاع رساني

3-    درمان سريع و مناسب بيماران شناسايي شده

فنيل كتونوري (PKU)

اين بيماري به صورت ارثي از والدين به فرزندان منتقل مي شود. در اين خانواده ها در حاملگي بعدي هم هر بار 25% احتمال بروز فرزند مبتلا به PKU وجود دارد. مشاوره ژنتيك براي  بارداري هاي بعدي، ازدواج هاي فاميلي و ازدواج اعضاي خانواده بيمار به شدت توصيه مي شود.

   تاخير در شناسايي و شروع درمان بيمار در هر يك ماه پس از تولد 4 نمره از بهره هوشي (IQ) كم مي كند. بنابراين در صورت عدم تشخيص و درمان بيماري در پايان سال اول زندگي  50 نمره از بهره هوشي (IQ) بيمار كاسته شده است و اين به معني بروز عقب ماندگي ذهني همراه با بيش فعالي و ساير مشكلات غير قابل جبران براي خانواده است.

         در برنامه كنترل بيماري فنيل كتون اوري تاكنون 3806نوزاد غربالگري شده 10 مورد مشكوك شناسايي گرديد كه خوشبختانه با انجام آزمايش وريدي مورد تاييد قرار نگرفته اند .

هدف كلي اين برنامه :

كاهش بار بيماري فنيل كتون اوري      

اهداف اختصاصي :

1-    كاهش بروز موارد

2-    كاهش معلوليت

3-    كاهش عقب ماندگي ذهني

4-    كاهش صدمه به خانواده بعنوان واحد زير بنايي جامعه

استراتژي ها :

1-    غربالگري و شناسايي كودكان مبتلا و درمان استاندارد آنها   آزمايش غربالگري گروه هدف برنامه يعني نوزادان 3 تا 5 روز (نمونه گيري از پاشنه پا )و انجام آزمايش تاييد موارد مثبت در غربالگري و انجام آزمايشات كنترل درمان در طول درمان 

2-    مشاوره ژنتيك و پيشنهاد تشخيص پيش از تولد جنين در حاملگي هاي بعدي مادر كودك مبتلا

vبرنامه كاهش عوارض كمبود G6PD

اين بيماري در پسران بيش از دختران ديده مي شود و در صورت عدم تشخيص مي تواند خطرناك باشد و حتي منجر به مرگ شود. فرد مبتلا به فاويسم در تماس با مواد اكسيدان مثل باقلا، بعضي از داروها مانندآسپرين و ... دچار افت هموگلوبين مي شود چون اين مواد باعث ليز شدن گلبولهاي قرمز خون بيمار مي‌شود. با تشخيص به موقع فاويسم  و رعايت پرهيزهاي غذايي و دارويي مخصوص به آن مي توان از خطرات ذكر شده پيشگيري نمود.

كمبود اين آنزيم بيش از 200 ميليون نفر در دنيا را تحت تاثير قرار داده است . علايم باليني در اين افراد بعد از 24 تا 48 ساعت از مواجهه با مواد اكسيدان ايجاد مي شود . كمبود G6PD يكي از عوامل بستري در بيمارستان است تزريق خون در زمان حمله ليز اكثراً ضروري است .

 در برنامه كاهش عوارض كمبود G6PD تاكنون 3806نوزاد غربالگري شده 205 مورد نوزاد مشكوك شناسايي گرديد( 5%). تاكنون بيش از نيمي از اين نوزادان آزمايش 120 روزگي ، آزمايش تاييد و تشخيص را انجام داده و 83 درصد آنها كمبود آنزيم شان تاييد شد.   

  • اهداف طرح :

1)     كاهش بستري و تزريق خون در افراد در معرض خطر

2)     كاهش ( پي آمدهاي خطرناك ) مرگ در افراد در معرض خطر

  • فعاليت هاي اصلي برنامه :

1)     آزمايش شناسايي نوزادان ( غربالگري ) نوزادان در 3 تا 5 روزگي ( نمونه گيري از پاشنه پا)

2)     بررسي مجدد نوزاد در 120 روزگي از نظر كمبود آنزيم

3)     راهنمايي و آموزش و ا لدين

4)     نصب برگه نوع داروهايي كه لازم است از آنها پرهيز صورت گيرد در دفترچه بيمه نوزاد

v   برنامه كشوري پيشگيري و كنترل ديابت :

ديابت شايع ترين بيماري متابوليك با شيوعي روبه افزايش است ازدياد 22 درصدي جمعيت مبتلايان تا سال 2025 ، ايجاد هزينه هاي مستقيم به ميزان 15 215 درصدي كل بودجه بهداشتي ، هزينه هاي غير مستقيم تا چند برابر و هزينه هاي پنهان تخمين ناپذير، پديد آوردن عوارضي چون بيماريهاي قلبي ، هيپرتانسيون ، انواع نارسايي هاي قلبي ، رتينوپاتي ، نوروپاتي ، كاتاراكت و .... از خصوصيات ديابت مي باشد ديابت مسئول 4 ميليون مرگ در سال و 9% كل مرگ هاي جهان بوده است .به عنوان بزرگترين اپيدمي قرن شناخته شده و در حال حاضر سريع ترين رشد را در كل جهان دارد.

طي پژوهشي شيوعي برابر با 2/7 درصد در جمعيت بالاي 30 سال تهران دارد و حداقل 3ميليون مبتلا در كشور وجود دارند كه در نيمي از موارد فرد از بيماري خود بي اطلاع است . بسياري از اين بيماران هنگامي كه دچار يكي از عوارض ديررس ديابت مي شوند به وجود بيماري خود پي مي برند.

 ديابت شايعترين علت كوري و نارسائي كليوي در ايران مي باشد. نهمين علت مرگ در زنان و شانزدهمين علت مرگ در مردان است.

 با مسن  شدن تدريجي جمعيت كشورمان، روي آوردن مردم به زندگي صنعتي و ماشيني و تغيير شيوه زندگي آنها، مشكلات ناشي از ديابت و عوارض آن كاملاً مشهود خواهد شد .

 از ابتداي سال 1374 برنامه جامع پيشگيري و كنترل ديابت با هدف پيشگيري از بروز ديابت (پيشگيري اوليه)، پيشگيري از بروز عوارض زودرس و ديررس ديابت (پيشگيري ثانويه) و همچنين پيشگيري از مرگ و مير و كاهش اميد به زندگي ناشي از ديابت ( پيشگيري ثانويه) در شهرستان در حال اجرا است .

 غربالگري و شناسايي افراد در معرض خطر و نيز بيماريابي افراد بالاي 30 سال بصورت رايگان دركليه مراكزبهداشتي درماني بشكل دوره اي انجام مي شود.

غربالگري با هدف كشف ديابت نوع 2 ، استراتژي اصلي اكثر برنامه هاي كنترل ديابت است . در عرصه جهاني پيشگيري و شناسايي زودرس و درمان بموقع و صحيح ديابت نوع 2 با اهداف ذيل انجام مي گيرد :

1-    تعيين ميزان شيوع ديابت

2-    شناسايي افراد مستعد ابتلاء به ديابت

3-    حفظ و ارتقاء سطح سلامتي افراد مبتلا به ديابت

4-    كاهش مرگ و مير ناشي از عوارض ديابت

اهداف ويژه اين طرح در سه سطوح پيشگيري بشرح زير طبقه بندي شد :

1-    آموزش بهداشت عمومي

2-    تعيين افراد در معرض خطر

3-    بيماريابي ديابت نوع 2

4-    بالا بردن آگاهي كاركنان بهداشتي

5-    كنترل دقيق و سريع بيماري

6-    جلوگيري از پيدايش عوارض

7-    محدوديت و ترك استعمال دخانيان

8-    كنترل چربي هاي خون و فشار خون                  

vبرنامه كشوري پيشگيري و كنترل فشار خون بالا

فشار خون بالا يكي از مهمترين عوامل بروز بيماريهاي قلبي و عروقي و از جمله شايعترين عامل بروز نارسايي قلبي و نارسايي كليه در بسياري از كشورهاست . بررسي هاي انجام شده در كشور ما و بسياري از كشورهاي ديگر نشان  مي دهند كه از هر چهار الي پنج نفر يك نفر به بيماري فشار خون بالا مبتلا است و عدم درمان مناسب و پيگيري آن مي تواند به عواقب وخيمي منجر شود . در اين افراد احتمال بروز تنگي رگ هاي قلب و سكته قلبي بميزان 3 برابر ، نارسايي قلبي 6 برابر سكته مغزي 7 برابر افزايش مي يابد . و اين در حال است كه با تشخيص بموقع و مناسب به خوبي مي توان از بروز همه اين عوارض جلوگيري كرد . فشار خون بالا قبل از بروز عوارض وخيم آن غالباً هيچ علامتي ندارد و در واقع تنها راه تشخيص اين بيماري اندازه گيري دقيق فشار خون است .

برنامه كشوري پيشگيري و كنترل بيماري فشار خون بالا با راهكارهاي ذيل در PHC ادغام شده است .

1-    شناسايي افراد در معرض خطر ابتلاء يا مبتلاء به بيماري فشار خون بالا

2-    تغيير و اصلاح شيوه زندگي در افراد در معرض خطر و كل جامعه

3-    افزايش آگاهي جامعه ، افراد در معرض خطر ، مسئولين ، كاركنان بهداشتي درماني در مورد فشار خون بالا عوامل خطر زا و عوارض آن و نحوه مقابله با آن

4-    تشخيص بموقع بيماري توسط غربالگري افراد 30 سال و بالاتر

5-    درمان سريع و افزايش آگاهي بيماران جهت كاهش و تاخير در بروز معلوليت ها و مرگ

vبيماري قلبي و عروقي:

   همـه سالـه 17 ميليـون نفـر بـر اثـر ابتـلا و عـوارض بيمـاري هـاي قلبـي عروقي جان خود را از دست مي دهند و 300 ميليون نفر BMI بالاي kg/ m30 دارند و چاق محسوب مي شوند. 60% مردم بي تحرك يا كم تحرك هستند و خطر ابتلا به بيماريهاي قلبي عروقي در آنها 5/1 برابر مي باشد.سالانه 5 ميليون مرگ در اثر استعمال دخانيات اتفاق مي افتد و فشارخون بالا 1/7 ميليون مرگ (13% كل مرگ هاي دنيا) را باعث مي‌شود. در ايران بيماري هاي قلبي عروقي رتبه اول را از نظر مرگ و مير بخود اختصاص داده است.

 در حاليكه با اصلاح و كاهش عوامل خطر اصلي مي توان تا حد زيادي از بروز و ايجاد اين بيماري ها پيشگيري كرد . عوامل خطر بيماريهاي قلبي و سكته مغزي شامل فشار خون بالا ، كلسترول خون بالا ، قند خون بالا ( ديابت ) ، مصرف مقدار كم و ناكافي ميوه و سبزي ، اضافه وزن و چاقي و كم تحركي مي باشند . اين عوامل در مجموع مسئول 80 % مرگ ناشي از بيماري هاي قلبي و عروقي هستند هر يك از اين عوامل خطر يا تركيبي از اينها مي تواند افراد را مستعد بيماري قلبي يا سكته مغزي كند.

رفتارهاي نامناسب زندگي از قبيل گسترش مصرف دخانيات حتي در سنين پايين، دوري از تغذيه هاي بومي و سنتي و روي آوردن به استفاده از غذاهاي فراوري شده و نوشابه هاي صنعتي و شيريني ها و در نتيجه گسترش روز افزون چاقي و افزايش وزن حتي از سنين بسيار پايين، عدم تحرك مناسب و استفاده از اتومبيل براي پيش پا افتاده ترين فعاليتها، نشستن طولاني مدت مقابل تلويزيون و كامپيوتر، افزايش تنش و استرس هاي مختلف در زندگي روزمره منجر به افزايش فاكتورهاي خطر بيماريهاي قلبي عروقي گشته و در نتيجه روز بروز شيوع اين بيماري ها در كشورهاي در حال توسعه افزايش مي يابد.

   با ايجاد تغيير در شيوه هاي نامناسب زندگي مثل مصرف غذاهاي مناسب، استفاده بيشتر از سبزيجات و ميوه هاي تازه، ترك دخانيات و الكل، افزايش فعاليت بدني، كنترل چاقي و تعادل وزن، كنترل فشارخون، چربي خون بالا و قند خون و برخورد مناسب و صحيح با تنش ها و استرس هاي روزانه مي توان از بيماري هاي قلبي عروقي و ساير بيماري ها غيرواگير و عوارض ناشي از آنها پيشگيري كرد.

   در حال حاضر برنامه قلب سالم با هدف آگاه كردن و ياري رساندن به مردم جهت شناخت عوامل خطر و اصلاح آن در كليه مراكز و مراكز بهداشتي درماني جهت افرادي كه داراي عوامل خطر بيماري هاي قلبي عروقي هستند ارزيابي تندرستي انجام مي شود و در رابطه با تغيير بهينه شيوه زندگي بخصوص تغذيه سالم  آموزش هاي لازم به آنها داده مي شود و در صورت لزوم تحت درمان دارويي قرار مي گيرند.

vبرنامه كشوري و كنترل سوانح و حوادث :

روزي نيست كه در روزنامه ها وجرايد مختلف خبر حادثه اي درج نشود0 سالانه حداقل 5 ميليون نفر در دنيا بخاطر حوادث ومصدوميت ها تلف مي شوندكه بيش از 90 درصد از اين مرگها در كشـورهـاي كـم درآمـد رخ ميدهد وبراي تمامي گروههاي سني پنجمين علت مرگ در دنيا بحساب مي آيند0 بين 30 10% كل تخت هاي بيمارستاني دنيا بخاطر حوادث اشغال مي شوندوطبق برآورد سازمان جهاني بهداشت حدود 78 ميليون نفر درسال بخاطر حوادث دچار نوعي معلوليت مي شوند0

يكي از ويژگيهاي مهم درمسئله حوادث تركيب قربانيان آنهاست قربانيان حوادث برخلاف ساير بيماريها عمدتاً از گروههاي سني مولد جامعه هستند0 براي مثال ميانگين سني براي مرگ ناشي از بيماريهاي قلبي عروقي حدود 70 سال براي سرطانها 65 سال وبراي حوادث جاده اي تنها 27 سال است ( درجهان ) 0 حدود نيمي از كل مرگهاي گروه سني 24 10 سال بخاطر حوادث است ودرصورت كنترل وپيشگيري آنها ميتوان اميد به زندگي در بدو تولد كه شاخص هاي مهم بهداشتي بحساب مي ايد را در كشور 3/5 تا 5/4 سال افزايش داد0 آمار وارقام دركشور ما با حدود23000 نفر مرگ ومير ناشي از حوادث ترافيكي درسال و روند رو به رشد 15-10% درسال متأسفانه سهم بسزايي دراين آمار دارد0 اين به معني كشته شدن روزانه 70-60 نفر درجاده هاي كشور است 0 تقريباً نيمي از مرگ وميرها در گروه سني 44 15 سال بوده ، يعني مهمترين گروه سني از نظر باروري اقتصادي ، آمار جهاني دراين خصوص 20 مورد مرگ به ازاي هر 100 هزار نفر جمعيت است 0 در حاليكه اين رقم درايران 33 مورد مرگ بوده وبه ازاي هرده هزار وسيله نقليه نيز 29 قرباني درايران ثبت مي گردد كه بسيار بيش از آمار جهاني است 0 به اين موارد ميتوان هزينه هاي بيمه ، قضائي ، تأخير درمسافرت ها وهمچنين آسيب رواني ناشي از اين حوادث را اضافه كرد0 تنها در كشورهاي عضو جامعه اروپا سالانه بالغ بر 45 ميليارد يورو هزينه حوادث ترافيكي مي گردد0

از بعد اقتصادي ميلياردها ريال سالانه بابت خسارت مالي خودروها ، اشغال تخت هاي بيمارستاني وهزينه هاي درماني ، معلوليت ها واز كارافتادگي ها بر پيكر اقتصادي كشور متحمل مي گردند0 اين روند متأسفانه دركشورما روبه رشد بوده وميزان خسارات جاني ومالي همه ساله افزايش داشته است0

اما از علل عمده افزايش حوادث در دهه هاي اخير ميتوان از گسترش شهرنشيني ، صنعتي شدن وموتوريزه شدن زندگي نام برد0 صنعتي شدن هم درشهرها وهم در روستاها توأم با افزايش تعداد حوادث و همينطور وخامت آنها بوده است 0 برق گرفتگي ، مسموميت با مواد صنعتي وكشاورزي ، همينطور صدمات ناشي از ماشين آلات صنعتي از مهمترين عوارض صنعتي شدن بوده است 0

بطور كلي ميتوان گفت كه در عصر ما حوادث ومصدوميت ها از عمده ترين علل مرگ ومير بحساب مي آيند ، دركشور ما نيز اين مشكل سال به سال روند رو به افزايشي داشته است 0 حوادث علاوه بر نتايج مرگبار ويا معلوليت هاي جبران ناپذير ، خسارتهاي مادي هنگفتي نيز به جامعه تحميل مي كنند ، كنترل و پيشگيري حوادث مستلزم همكاري گروهي است وهماهنگي بين بخشي هاي مختلف خدماتي واجتماعي هم چون شهرداريها ، پليس ، كارخانجات ، مدارس ، مراكز تحقيق دانشگاهي وساير بخش هاي ذيربط دراين امر مهم ضروري وغيرقابل اجتناب است 0 دربسياري از كشورها وزارت بهداشت ، نقش هماهنگ كننده دارد0 هدف هاي اصلي درمركز كنترل وپيشگيري حوادث برسه محور خدماتي ، تحقيقاتي و آموزشي استوار خواهد بود0 مطمناً سرمايه گذاري اندكي براي كنترل وپيشگيري حوادث مي تواند دستاوردهاي بسيار وسيعي داشته باشد0 با دانش كنوني بشر اكثريت حوادث ومصدوميت ها قابل كنترل وپيشگيري هستند0 اين مهم تنها با همكاري ، مساعدت وهمكاري بين بخشي ميسر خواهد شد0 مسئولين سياسي ، اجتماعي ، مهندسين ، طراحان ومديران خدمات شهري ، رسانه هاي گروهي و واحدهاي آموزشي هر كدام ميتوانند نقش عمده اي داشته باشند0

طبق بررسي بعمل آمده از كل حوادث ثبت شده( 9775مورد ) از 1384 تا 1389 حوادث ترافيكي 39% ، حوادث خانگي 34%  ، حوادث محل كار 11%، حوادث اماكن ورزشي 6 % ، حوادث در اماكن عمومي 5% ، حوادث درمدارس 1% و ديگرحوادث3 % از كل سوانح و حوادث را به خود اختصاص  داده اند.

جدول اطلاعات حوادث ترافيكي در رامسر

سال

تعداد كل حوادث ثبت شده

حوادث ترافيكي

تعدادمرگ ناشي از كل حوادث

مرگ و مير ناشي از حوادث ترافيكي

تعداد

درصد

تعداد

درصد

1384

1321

581

44

72

44

61

1385

1251

564

45

92

47

51

1386

1784

566

32

88

52

59

1387

2252

686

31

35

28

80

1388

1608

631

39

46

31

67

1389

1559

700

45

85

42

50

جمع

9775

3728

39

418

244

58

الگوي پيشگيري از سوانح و حوادث و كمبود شرايط ايمني در قالب جامعه ايمن در سيستم شبكه در حال اجرا است . اين مدل متكي به مشاركت مردم و دخالت مسئولين محلي است .

  • اهداف و راهكارهاي برنامه شامل موارد زير است :

1)     افزايش سطح ايمني جامعه بمنظور ارتقاء سطح سلامت جامعه از طريق كاهش ميزان خسارات مالي و جاني ناشي از حوادث

2)     جلب همكاري هاي درون بخشي و بين بخشي و مشاركت مردمي

3)     جمع آوري اطلاعات لازم و انجام مداخلات

4)     پيشگيري از سوانح و حوادث خانگي و بهبود شرايط ايمني در حوزه روستايي

5)     آموزش عمومي جهت بهبود با اصلاح عوامل حادثه ساز

   جامعه ايمن

   بنياد جوامع ايمن در سال 1996 در شهر تورنتو كانادا بدنبال مرگي يك جوان در اثر تخليه يك بشكه حاوي مواد اشتعال زا، پي ريزي شد. علت حادثه شايد عدم آشنايي او با استعال زا بودن مواد درون بشكه بود جامعه ايمن در پي ايجاد نگرشي نوين در باورهاي موجود در زمينه آسيبها است كه اين خود بدون تغيير در باورهاي بنيادين جامعه در اثر آموزش و پي گيري هاي مداوم توسط مسولين جامعه محقق نخواهد شد. ايمني در هر جامعه بر 4 اصل استوار است: باور ايمني، دانش بكارگيري صحيح وسايل ايمني، دسترسي به ملزومات ايمني و احترام به قوانين. براي رسيدن به يك جامعه ايمن، داشتن تمامي اين شرايط الزامي است.

   در ايران حادثه ها با ميانگين سني 7/ 35 سال، بالاترين بار بيماري را به خود اختصاص داده است. در اين راستا اداره سوانح و حوادث مركز مديريت بيماريها تاكنون سه برنامه را در دست اجرا گذاشته است:

   پيشگيري از حوادث خانگي در سال 1383، پيشگيري از حادثه ها در سطح شهرستانها يا برنامه جامعه ايمن در سال 1375 و برنامه سوم پيشگيري از حوادث ترافيكي.

حوادث خانگي

در حال حاضر برنامه بازديد منازل به منظور تكميل چك ليست ايمني حوادث خانگي در مناطق روستائي تحت پوشش مركز بهداشت شهرستان رامسر دنبال مي شود و اين مركز بر آن است تا برنامه جامعه ايمن را با هدف پيوستن به بنياد جوامع ايمن و تحقق آرمانهاي جامعه ايمن با جديت آغاز كند بديهي است اين مهم نياز به مشاركت و مساعدت تمامي آحاد جامعه و سازمانهاي دولتي و غيردولتي دارد و رسيدن به اهداف اين برنامه نياز به پايداري و صبر در ميان مسولين و دست اندركاران جامعه خواهد داشت.

   در زير به بعضي از نكات لازم جهت پيشگيري از سوانح خانگي اشاره مي كنيم.

   1- ظروف غذا و كتري داغ را در دسترس كودكان قرار ندهيم؛

   2- از قراردادن وسايل گرمايي و بخاري در مسير رفت و آمد خودداري كنيم؛

   3- هنگام روشن بودن بخاري و چراغ نفتي از ريختن نفت در داخل آن خودداري كنيم؛

   4- وسايل آتش زا مثل كبريت و ... را در اختيار كودكان قرار ندهيم؛

   5- در هنگام خروج از منزل شير اصلي گاز را ببنديم؛

   6- هرگز سيگار را به صورت نيمه خاموش يا روشن رها نكنيم؛

   7- از سالم بودن دود كش بخاري و وسايل گرما زا اطمينان حاصل كنيم تا گازهاي سمي ناشي از سوخت وسايل گرمايي به منزل وارد نشود؛

   8- وسايل گرمازا و روشن را در برابر باد قرار ندهيم؛

   9- به منظور جلوگيري از سقوط و جراحات ناشي از آن براي پنجره، بالكن، راه پله، پشت بام و ... حفاظ بگذاريم؛

   10- سموم و مواد شيميايي را دور از دسترس كودكان قرار دهيم؛

   11- تهيه و توزيع فرم ثبت ايمني منازل در كليه خانه هاي بهداشت؛

   12- آموزش جگونگي تكميل فرم ثبت ايمني منازل به بهورزان وكاردان هاي كليه مراكز؛

   13- توزيع كتابچه خانه ايمن در مراكز.

      شاخص جامعه ايمن

   1- ايجاد تشكيلاتي بر اساس مشاركت و همكاري بين بخشي كه هر كدام از بخشها مسؤوليت جامعه ايمن را درحوزه مسوليت خود قبول كنند؛

   2- وجود برنامه هاي مستمر و درازمدت كه هر دو جنس، تمامي سنين و محيط با همه شرايط را تحت پوشش قرار دهد؛

   3- وجود برنامه هايي كه هدفش ارتقاء ايمني گروههاي در معرض خطر بالا، داوطلبين، محيط باشد؛

   4- داشتن برنامه هايي كه تعداد موارد و علت هاي مصدوميت را ثبت و مستند سازي نمايد؛

   5- وجود يك نظام ارزشيابي جهت بررسي و ارزيابي برنامه ها، مراحل آنها و تاثير تغييراتي كه انجام شده؛

   6- شركت مداوم و به موقع در شبكه ملي و بين المللي جامعه ايمن

 * برنامه هاي ملي ثبت ، كنترل و پيشگيري از سرطان :

سرطان ناشي از رشد نابهنجار و تكثير سلولهاست. آنچه در همه سرطان ها مشترك است نقص در مكانيزم هاي تنظيم كننده رشد طبيعي و تكثير و مرگ سلول است. سلولهاي سرطاني قابليت تهاجم به بافتهاي مجاور و در نهايت گسترش به مناطق دور دست بدن را دارند. اين بيماري بطور عمده در اثر تماس با مواد سرطان زا بر اثر استنشاق، خوردن، آشاميدن و مواجهه شغلي و محيط ايجاد مي شود. عادات فردي مانند استعمال دخانيات و رژيم هاي غذايي به نسبت عوامل ژنتيكي نقش بيشتري در اتيولوژي سرطان دارند.

   در حال حاضر سرطان يكي از مسايل مهم و اصلي بهداشت و درمان در كشور ما و تمام دنيا مي باشد بطوري كه در كشور ما سومين علت شايع مرگ و مير است و در كشورهاي توسعه يافته سرطان دومين علت شايع مرگ و مير مي باشد هر سال در ايران بيش از 000/70 مورد جديد سرطان اتفاق مي افتد بطوري كه ميزان بروز آن تقريباً 100 به 000/100 نفر مي باشد كه از طرفي با افزايش اميد به زندگي و افزايش درصد سالمندي در جمعيت كشور انتظار مي رود موارد بروز سرطان در يك دهه آينده به شدت افزايش يابد.

يك سوم از سرطان ها قابل پيشگيري بوده و يك سوم ديگر نيز در صورت تشخيص بموقع قابل معالجه مي باشند . زير بناي برنامه هاي كنترل سرطان پيشگيري ، كشف زود رس ، درمان بموقع ، تسكين خدمات ( حتي در جايي كه منابع بسيار محدود هستند ) و نظام جمع آوري ثبت و تحليل اطلاعات موارد جديد سرطاني است . به اين دليل كه بار بيماري قابل توجه است و عوامل خطر سرطان رو به افزايش مي باشند نياز به استفاده موثر از منابع محدود به وجود مي آيد كه اين امر منجر به استقرار برنامه جامع كنترل سرطان شده است . برنامه جامع كنترل سرطان رويكرد ادغام يافته و هماهنگي بمنظور كاهش ميزان بروز مرگ و مير ناشي از سرطان از طريق پيشگيري اوليه ، تشخيص   زود رس ، درمان موثر ، باز تواني و درمان نگهدارنده است .

   در راستاي اين برنامه ثبت سرطان از جمع آوري سيتماتيك، ذخيره سازي و نگهداري و تجزيه و تحليل داده هاي بيماران مبتلا به سرطان كه معمولاً در يك منطقه مشخص و يك جمعيت مشخص انجام مي شود.

تماس با ما ----------01925251811

بيماريهاي غير واگير شبكه بهداشت و درمان رامسر

 

1398/07/28
Powered by DorsaPortal